Luna-Rika-Benveniste-Featured-Viewtag-678x381
ΒΙΒΛΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΡΩΤΗ ΣΕΛΙΔΑ

Κρατικό βραβείο Λογοτεχνίας στο βιβλίο «Λούνα» της καθηγήτριας του ΠΘ (ΙΑΚΑ) Ρίκας Μπενβενίστε

Ένα ακόμη βραβείο, αυτή τη φορά από το Υπουργείο Πολιτισμού, το Βραβείο Μαρτυρίας − Βιογραφίας − Χρονικού − Ταξιδιωτικής λογοτεχνίας απονεμήθηκε κατά πλειοψηφία στο βιβλίο της Ρίκα Μπενβενίστε, Λούνα. Δοκίμιο ιστορικής βιογραφίας (εκδόσεις Πόλις).

Με διακρίσεις και βραβεύσεις, όπως το Βραβείο Νίκου Θέμελη στην τελετή των Λογοτεχνικών Βραβείων του Αναγνώστη 2018, το βιβλίο της καθηγήτριας του Τμήματος Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας (ΙΑΚΑ) του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, αξιολογήθηκε ως κορυφαίο στην κατηγορία του από τη Διεύθυνση Γραμμάτων του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού και απονέμεται στην δημιουργό του το κρατικό βραβείο Λογοτεχνίας.

Απονεμήθηκαν τα Κρατικά βραβεία Λογοτεχνίας και Παιδικού Βιβλίου

Η Διεύθυνση Γραμμάτων του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού προχώρησε στην απονομή των Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνίας και τα  Κρατικών Βραβείων Παιδικού Βιβλίου 2018 (για τις εκδόσεις 2017).

Τα Βραβεία απονέμονται στους Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου (Μεγάλο Βραβείο Γραμμάτων), Σώτη Τριανταφύλλου, Γιώργο Κυριακόπουλο, Ελισάβετ Χρονοπούλου, Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη, Αλέξη Πολίτη, Ρίκα Μπενβενίστε, Κωνσταντίνο Παπαγεωργίου, Γιώργο Κ. Παναγιωτάκη, Ντανιέλα Σταματιάδη, Βαγγέλη Ηλιόπουλο, Seng Soun Ratanavanh, Ροδούλα Παππά και Μαρίζα Ντεκάστρο. Τιμητική διάκριση απονέμεται στο λογοτεχνικό περιοδικό Ποιητική.

Πρόκειται για τη δεύτερη ανακοίνωση απονομής Κρατικών Λογοτεχνικών Βραβείων εντός του 2019. Το γεγονός αυτό καταδεικνύει τη διάθεση και τον ζήλο με τον οποίο εργάστηκαν τα μέλη των Επιτροπών, ώστε να γνωμοδοτήσουν για βραβεία τριών ετών στο διάστημα της διετούς θητείας τους, προκειμένου να επανέλθει ο θεσμός στην κανονικότητα του και να απονέμονται κάθε χρόνο τα κρατικά βραβεία που θα αφορούν στη βιβλιοπαραγωγή της αμέσως προηγούμενης χρονιάς.

Σημειώνεται ότι στην τελετή για την απονομή των Κρατικών Λογοτεχνικών Βραβείων 2018, που θα διοργανωθεί άμεσα, θα απονεμηθούν και τα Κρατικά Βραβεία Συγγραφής Θεατρικού Έργου 2018.

Αναλυτικά τα βραβεία:

Το Μεγάλο Βραβείο Γραμμάτων απονέμεται στη Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου για τη συνολική προσφορά του έργου της στα γράμματα. Η Επιτροπή κρίνει ότι με την καινοτόμο και μακροχρόνια συνεισφορά της Φραγκίσκης Αμπατζοπούλου ανοίγονται νέα ερευνητικά πεδία στον χώρο των γραμμάτων και γι’ αυτό της απονέμει το Μεγάλο Βραβείο Γραμμάτων για τη συνολική προσφορά του έργου της. Η Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου είναι ομότιμη καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας του Τμήματος Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Σπούδασε ιστορία, αρχαιολογία και φιλολογία στην Αθήνα και στο Παρίσι. Έχει πλούσιο δοκιμιακό, κριτικό, μεταφραστικό και ποιητικό έργο. Από τη δεκαετία του 1970 έχει δημοσιεύσει μια σειρά ποιητικές συλλογές.

Το Βραβείο Μυθιστορήματος απονεμήθηκε κατά πλειοψηφία στη Σώτη Τριανταφύλλου για το βιβλίο της Το τέλος του κόσμου σε αγγλικό κήπο (εκδόσεις Πατάκης), που η πλοκή του διαδραματίζεται στο Λονδίνο του 17ου αιώνα.

Το Βραβείο Διηγήματος-Νουβέλας απονεμήθηκε ομόφωνα εξ ημισείας (κατά αλφαβητική σειρά) στον Γιώργο Κυριακόπουλο για το βιβλίο του Η τρισεγγονή της Αραπίνας και άλλες ιστορίες (εκδόσεις Εστία) και στην Ελισάβετ Χρονοπούλου για το βιβλίο της Ο έτερος εχθρός (εκδόσεις Πόλις).

Το Βραβείο Ποίησης απονεμήθηκε κατά πλειοψηφία στην Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη για το βιβλίο της Η επιστροφή των νεκρών (εκδόσεις Πόλις).

Το Βραβείο Δοκιμίου-Κριτικής απονεμήθηκε κατά πλειοψηφία στον Αλέξη Πολίτη για το έργο του Η ρομαντική λογοτεχνία στο εθνικό κράτος 1830-1880. Ποίηση, Πεζογραφία, Θέατρο, Πνευματική Κίνηση, Αναγνώστες (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης).

Το Βραβείο Μαρτυρίας − Βιογραφίας − Χρονικού − Ταξιδιωτικής λογοτεχνίας απονεμήθηκε κατά πλειοψηφία στο βιβλίο της Ρίκα Μπενβενίστε, Λούνα. Δοκίμιο ιστορικής βιογραφίας (εκδόσεις Πόλις).

Το Ειδικό Βραβείο σε συγγραφέα που το βιβλίο του προάγει τον διάλογο πάνω σε ευαίσθητα κοινωνικά ζητήματα, απονεμήθηκε ομόφωνα στον Κωνσταντίνο Παπαγεωργίου για το βιβλίο του Οι πρόσφυγες και τα καθήκοντά μας απέναντί τους (εκδόσεις Πόλις).

Το Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα (ηλικίας κάτω των 35 ετών) αποφασίστηκε κατά πλειοψηφία να μην απονεμηθεί για βιβλία του 2017. Η Επιτροπή έκρινε ότι το όριο ηλικίας που επιβάλλει ο ισχύων νόμος για τους πρωτοεμφανιζόμενους συγγραφείς περιορίζει δραστικά τις επιλογές της στην κατηγορία αυτή.

Βραβεία Παιδικού Βιβλίου 

Παράλληλα, η Επιτροπή προχώρησε στην απονομή βραβείων για την κατηγορία Παιδικών Βιβλίων, 2018  (εκδόσεις 2017).

Το Βραβείο Παιδικού Λογοτεχνικού Βιβλίου απονεμήθηκε κατά πλειοψηφία στο βιβλίο του Γιώργου Κ. Παναγιωτάκη Λέσχη αλλόκοτων πλασμάτων, βιβλίο 2. Όταν ήρθαν για εμένα, εκδόσεις Πατάκη.

Το Βραβείο Εικονογραφημένου Παιδικού Βιβλίου απονεμήθηκε εξ ημισείας: Στην Seng Soun Ratanavanh (εικονογράφηση) και τη Ροδούλα Παππά (κείμενα) για το βιβλίο Στη μύτη του κουταβιού μια ακριδούλα… Χαϊκού για τις τέσσερις εποχές από τις εκδόσεις Νεφέλη.

Το Βραβείο Εφηβικού Λογοτεχνικού Βιβλίου 2017, απονεμήθηκε στον Βαγγέλη Ηλιόπουλο, για το βιβλίο Θωμάς Q.BIT. Ταξιδιώτης στο κάτοπτρο του χρόνου, εκδόσεις Πατάκη.

Το Βραβείο Βιβλίου Γνώσεων για Παιδιά απονεμήθηκε στη Μαρίζα Ντεκάστρο για το βιβλίο Λίγο πριν… λίγο μετά το 1821, Ένας κόσμος σε κίνηση, (επιστημονική επιμέλεια Μανώλης Πατηνιώτης, Αριστοτέλης Τύμπας), εκδόσεις Καλειδοσκόπιο.

Τέλος, τιμητική διάκριση απονεμήθηκε ομόφωνα στο λογοτεχνικό περιοδικό Ποιητική για τη συμβολή του στη διάδοση, την προαγωγή και τη συζήτηση της λογοτεχνίας.

πηγή: kathimerini.gr

 

Βιογραφικό

Η Ρίκα Μπενβενίστε γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασε Ιστορία στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ και ολοκλήρωσε τις μεταπτυχιακές της σπουδές στη μεσαιωνική Ιστορία στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης, στο Παρίσι, απ’ όπου έλαβε και το διδακτορικό της δίπλωμα. Έχει διδάξει στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο και στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου και σήμερα είναι καθηγήτρια της ιστορίας της Μεσαιωνικής Ευρώπης στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Έχει διδάξει στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα του τομέα Νεότερης Ιστορίας, Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Λαογραφίας του ΑΠΘ, (2011-2014), ήταν visiting fellow στο τμήμα Ιστορίας του Penn State University (2009 και 2013) και επισκέπτρια καθηγήτρια στην Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales (2010) και στο  Birkbeck College, University of London (2014).

Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν την ιστορική ανθρωπολογία της μεσαιωνικής Δύσης, την ιστοριογραφία, καθώς και την εβραϊκή ιστορία και το Ολοκαύτωμα.

Η ιστορία της Λούνας

Η καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Ρίκα Μπενβενίστε είναι συγγραφέας ενός συγκλονιστικού βιβλίου που παρακολουθεί τη διαδρομή μιας Εβραίας γυναίκας από τη Θεσσαλονίκη σε όλο τη διαδρομή του 20ου αιώνα – από τις φτωχογειτονιές μιας πόλης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας μέχρι το κολαστήριο του Μπλοκ 10 των ναζιστικών πειραμάτων στο Άουσβιτς

Η Λούνα – μία από τους αφανείς ήρωες του 20ου αιώνα που με την πείνα και το κρύο, τον ιδρώτα και το αίμα τους κέντησαν τον καμβά της Ιστορίας- έφυγε από τη ζωή στα 88 της χρόνια. Γεννήθηκε στην Θεσσαλονίκη, «πόλη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας», το 2010 και πέθανε στη πόλη της, λίγο πριν φύγει ο αιώνας των μεγάλων προσδοκιών και διαψεύσεων…

Η Λούνα, ένα από τα έξι παιδιά μιας φτωχής εβραϊκής οικογένειας μεγάλωσε στο συνοικισμό «151», έχοντας ως βασική γλώσσα επικοινωνίας, τα ισπανο-εβραϊκά. Από τα 15 της χρόνια και μέχρι το τέλος της ζωής της ήταν μοδίστρα. Μάλιστα, η ειδικότητα της – για την οποία ήταν και περιζήτητη τις δεκαετίες του ΄60 και του ΄70 – ήταν τα καλύμματα. Για τους καναπέδες και τις πολυθρόνες των σαλονιών της αστικής Θεσσαλονίκης.

Το 1931 η Λούνα – Λούνα Ασσαέλ- παντρεύτηκε τον Σαμ Γκατένιο που δούλευε στο Λιμάνι. Μετά το γάμο τους έμειναν στο Κέντρο της Πόλης, στο Μέγαρο Ψωμά στη τότε οδό Διοικητηρίου, σημερινή Καραολή και Δημητρίου, κοντά στην Εγνατία. Από εκεί αναγκάστηκαν να φύγουν το 1943 με προορισμό τα γκέτο που δημιούργησαν οι ναζί. Έτσι βρέθηκαν στο Ρεζή Βαρδάρ και αμέσως μετά, στο Συνοικισμό του Βαρώνου Χίρς. Εκεί συνάντησαν την μητέρα της Λούνας και τις μικρότερες αδερφές της. Από αυτό το γκέτο «έφυγαν» με τα τραίνα του θανάτου για τα στρατόπεδα…

Η Λούνα φεύγει με την αποστολή της 27ης Μαρτίου 1943. Στο τρένο με προορισμό την Πολωνία και το φοβερό Άουσβιτς. Στο τρένο είναι μαζί με τον Σαμ – σύνολο 2.800 Εβραίοι της Θεσσαλονίκης.

Στο Άουσβιτς ΙΙ – Μπίρκεναου η Λούνα αποκτά ένα «κόσμημα» για όλη την ζωή της. Ένα ανεξίτηλο γαλάζιο τατουάζ : το νούμερο 40077. Στα αρχεία του στρατοπέδου σημειώνεται ότι, στις 28 Απριλίου του 1943, 128 Ελληνίδες, ανάμεσα τους και η Λούνα, στέλνονται στο Μπλόκ 10. Στο Αουσβιτς Ι , μέσα στο στρατόπεδο των ανδρών, βρισκόταν το Μπλοκ 10, ένα κτίριο από κόκκινα τούβλα που έγινε ο τόπος των ιατρικών πειραμάτων σε γυναίκες. Στους 18 μήνες της παραμονής της σε αυτό το κολαστήριο η Λούνα πέφτει συχνά άρρωστη, με υψηλό πυρετό και τύφο. Παρόλα αυτά αντέχει. Κρατιέται στη ζωή.

Τα μαρτύρια της δεν έχουν τέλος. Η Λούνα μετά την εκκένωση του Άουσβιτς οδηγείται στο Μπέργκεν- Μπέλσεν. Μια πορεία θανάτου 850 χιλιομέτρων με τα πόδια μέσα στα χιόνια…

Το φθινόπωρο του 1945 η Λούνα φτάνει αεροπορικώς στην Αθήνα ερχόμενη από τις Βρυξέλλες όπου έχει οδηγηθεί με ευθύνη των Συμμάχων. Μετά από λίγες ημέρες με τρένο ανεβαίνει στη Θεσσαλονίκη. Ο Σαμ, ο άνδρας της Λούνας, δεν γύρισε … Η Λούνα θα συνεχίσει τη ζωή της μόνη από εδώ και πέρα… Είναι μια επιζήσασα των στρατοπέδων! Μια δύσκολη ταυτότητα στη μεταπολεμική κοινωνία – και όχι μόνο της τέως πολυπολιτισμικής Θεσσαλονίκης.

Η επιστροφή στη γενέτειρα πόλη δεν είναι μια εύκολη υπόθεση. Κάθε άλλο. Βρίσκει στέγη στη Συναγωγή Μοναστηριωτών , στον αριθμό 37 της οδού Συγγρού. Επόμενος σταθμός, σχεδόν αναγκαστικός, το Υπνωτήριο Αλλατίνη, στην οδό Παρασκευοπούλου 3.

Η Λούνα δεν μετανάστευσε ποτέ. Έμεινε σταθερά στη πόλη της. Εκτός από δύο – τρία ταξίδια στο Ισραήλ στις αρχές της δεκαετίας του ΄80.

Από το Αλλατίνη η Λούνα θα φύγει στα τέλη της δεκαετίας του ΄60 για να μείνει σε ένα μικρό διαμέρισμα στην γειτονική Οδό Σπάρτης και μετά, σε ένα καινούργιο διαμέρισμα στην Οδό Σαρανταπόρου. Ιδιοκτησίες της Κοινότητας. Το τέλος του οδοιπορικού είναι το κοινοτικό Γηροκομείο, το Γηροκομείο «Σαούλ Μοδιάνο» επί της Κίμωνος Βόγα 83. Εκεί και θα καταλήξει…

Η ζωή της Λούνας έγινε βιβλίο από τις εκδόσεις Πόλις. Συγγραφέας, η καθηγήτρια Ιστορίας της Μεσαιωνικής Ευρώπης στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Ρίκα Μπενβενίστε, γεννημένη το 1959 στη Θεσσαλονίκη. Ο τίτλος του βιβλίου, Λούνα και ένα υπότιλος με νόημα: Δοκίμιο Ιστορικής Βιογραφίας. Όπως επισημαίνει η συγγραφέας: «Η προσέγγιση που ακολουθώ , η ιστορική βιογραφία, εντάσσεται στην ευρύτερη προβληματική της μικροϊστορίας».

Το βιβλίο της Μπενβενίστε είναι από μόνο του μια κατηγορία… Βιογραφία – βιογραφία των αφανών- αλλά και ιστορική καταγραφή σε λογοτεχνικό καμβά υψηλών ποιοτικών προδιαγραφών.

Η συγγραφέας γράφει στο οπισθόφυλλο του βιβλίου: «Στο βιβλίο αυτό, η βιογραφία της Λούνας ανοίγει ένα μονοπάτι για να ξανασκεφτούμε τους Εβραίους της Θεσσαλονίκης στην πόλη τους, τη Shoah, τη φτώχεια και τα ανάποδα μεταπολεμικά χρόνια. Επειδή ήταν φτωχή, αγράμματη και γυναίκα, τα ίχνη της εύκολα χάνονται ανάμεσα στους αφανείς της ιστορίας. Αρχειακά τεκμήρια, καταγεγραμμένες μαρτυρίες, φωτογραφίες και προσωπικές αναμνήσεις συναρμόζονται ως ισότιμες «πηγές» που καλούν σε ίση κριτική διάθεση. Εισβάλλουμε στον κόσμο και στη σιωπή των αφανών με λέξεις που δεν είναι δικές τους, γιατί τα λόγια τους δεν ακούστηκαν, πάρα πολλές φορές αγνοήθηκαν ή λησμονήθηκαν. Ακολουθούμε τα ίχνη ενός βίου που δέθηκε με τις περιπέτειες του 20ού αιώνα, διατρέχοντας τους τόπους απ’ όπου πέρασε η Λούνα, εκείνους που κατοίκησε. Τα ίχνη της αναζητούνται σε κτίρια, οικοδομές, τοπία της πόλης. Οι ιστορίες που λέγονται είναι ιστορίες που δέθηκαν με αυτούς τους τόπους, με την κατοίκησή τους από τη Λούνα και από τους δικούς της».